BASINA VE KAMUOYUNA
Denizli Otizm Derneği tarafından, EuroMed Rights desteğiyle hazırlanan “Otistiklere Yönelik Kötü Muamele, Şiddet ve Cezasızlık İzleme Raporu” kamuoyu ile paylaşıldı. Rapor, Türkiye’de otistik bireylerin maruz kaldığı şiddet, kötü muamele, ihmal ve cezasızlık örneklerini medya taramaları, vaka incelemeleri ve hukuki değerlendirmeler ışığında ele almaktadır.
Raporda yer alan bulgular, otistik bireylerin eğitim kurumlarında, bakım merkezlerinde ve çeşitli yaşam alanlarında fiziksel şiddet, kötü muamele, ihmal ve insan onurunu zedeleyen uygulamalara maruz kaldığını ortaya koymaktadır. İncelenen vakalar arasında bakım merkezlerinde yaşanan şüpheli ölümler, çocuklara yönelik fiziksel şiddet, bağlama ve izolasyon uygulamaları ile eğitim ortamlarında gerçekleşen kötü muamele örnekleri bulunmaktadır.
Raporda özellikle bakım merkezlerinde yaşanan bazı vakalar dikkat çekmektedir. Bir bakım merkezinde kalan otistik ve epilepsi hastası bir gencin yüksek doz ilaç verilmesi sonucu yaşamını yitirdiğine ilişkin adli tıp bulguları, başka bir kurumda ise sistematik şiddet ve kötü muamele uygulandığının güvenlik kamerası kayıtlarıyla ortaya çıkması, engelli bireylerin yaşam hakkı ve güvenliğinin ciddi risk altında olduğunu göstermektedir.
Araştırma sonuçları, otistik bireylerin önemli bir bölümünün sözel iletişim kuramaması veya yaşadıklarını ifade etmekte güçlük çekmesi nedeniyle maruz kaldıkları ihlallerin büyük kısmının görünür olmadığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle basına yansıyan vakaların, yaşanan hak ihlallerinin yalnızca görünen kısmını oluşturduğu değerlendirilmektedir.
Rapor ayrıca, şiddet ve kötü muamele vakalarının ardından yürütülen hukuki süreçlerde ortaya çıkan cezasızlık sorununa dikkat çekmektedir. Bazı olaylarda tutuksuz yargılama kararları, ceza indirimleri ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulamaları nedeniyle mağdurların adalete erişim hakkının zedelendiği belirtilmektedir.
Denizli Otizm Derneği olarak, otistik bireylerin yaşam hakkının, beden bütünlüğünün ve insan onurunun korunmasının devletin temel yükümlülükleri arasında olduğunu hatırlatıyoruz. Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi, Çocuk Hakları Sözleşmesi ve İşkenceye Karşı Sözleşme kapsamında tüm kamu kurumlarının etkili önleme, koruma, denetim ve soruşturma mekanizmalarını işletmesi gerekmektedir.
Raporumuzda yer alan tespitler doğrultusunda;
• Engelli bakım merkezleri ve özel eğitim kurumlarının bağımsız ve etkin biçimde denetlenmesini,
• Şiddet ve kötü muamele iddialarının hızlı, tarafsız ve etkili şekilde soruşturulmasını,
• Otistik bireylerin maruz kaldığı hak ihlallerine ilişkin cezasızlık uygulamalarına son verilmesini,
• Hak temelli ve insan onuruna yakışır destek hizmetlerinin yaygınlaştırılmasını,
• Medya kuruluşlarının engellilik alanında hak odaklı habercilik ilkelerine uygun yayıncılık yapmasını,
talep ediyoruz.
Otistik bireylerin güvenli, onurlu ve eşit bir yaşam sürebilmesi için tüm kamu kurumlarını, karar vericileri, medya kuruluşlarını ve sivil toplumu sorumluluk almaya davet ediyoruz.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
Denizli Otizm Derneği
Haziran 2026